NHỮNG BƯỚC NGOẶT CHUYỂN MÌNH: HÀNH TRÌNH 70 NĂM TỎA SÁNG CỦA TRƯỜNG PTDTNT THPT TỈNH ĐIỆN BIÊN

Kỷ niệm 70 năm ngày thành lập trường (15/10/1956 - 15/10/2026) Có những ngôi trường lớn lên một cách lặng lẽ, đều đặn theo năm tháng. Nhưng cũng có những ngôi trường mà cả hành trình phát triển là một chuỗi những lần chuyển mình mạnh mẽ, mỗi lần chuyển mình lại là một bước ngoặt làm thay đổi cả diện mạo, cả tầm vóc. Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học phổ thông tỉnh Điện Biên là một ngôi trường như thế tiền thân là khu ký túc xá Mường Lay thành lập tháng 10/1956, được xem là ngôi trường có truyền thống và lịch sử lâu đời nhất trong hệ thống các trường phổ thông dân tộc nội trú tại Việt Nam. 70 năm qua là 70 năm không ngừng bứt phá, để từ một khu ký túc xá nhỏ bé giữa núi rừng Tây Bắc chuyển mình trở thành lá cờ đầu giáo dục mũi nhọn, đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới của tỉnh Điện Biên. 

Bước ngoặt đầu tiên: Chuyển mình từ khu ký túc xá thành trường dân tộc nội trú cấp tỉnh Ngày 15/10/1956, giữa một vùng Tây Bắc còn hoang sơ, thiếu thốn trăm bề, khu ký túc xá Mường Lay ra đời với vỏn vẹn 2 giáo viên, 2 cán bộ và 29 học sinh lớp Một. Suốt 40 năm sau đó, nhà trường liên tục chuyển mình qua từng chặng: đổi tên, di chuyển địa điểm từ Mường Lay đến Pa Ham, Mường Xo, Noong Hẹt, Tuần Giáo rồi về trung tâm tỉnh lỵ Điện Biên năm 1990; từ mô hình ký túc xá nuôi dưỡng đơn thuần dần chuyển hóa thành một cơ sở giáo dục dân tộc có tổ chức. Mỗi lần chuyển mình là một lần vượt qua thử thách, để rồi năm 1993, một bước ngoặt quan trọng diễn ra: trường chính thức mang tên Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Lai Châu, khẳng định rõ mô hình, chức năng và vị trí pháp lý trong hệ thống giáo dục dân tộc. 

Bước ngoặt đổi mới tuyển sinh: Chuyển mình từ đại trà sang chất lượng

Năm học 2005-2006 là một bước ngoặt mang tính đột phá: nhà trường chuyển từ xét tuyển hồ sơ sang thi tuyển đầu vào lớp 10. Đây chính là cuộc chuyển mình từ tư duy giáo dục đại trà sang tư duy nâng cao chất lượng, và kết quả đến rất nhanh: tỷ lệ tốt nghiệp THPT vọt từ hơn 70% lên 87,5% chỉ trong vài năm, số học sinh trúng tuyển đại học, cao đẳng tăng gần 6 lần. Song hành với đó là bước ngoặt về tên gọi: ngày 01/01/2004, gắn với sự kiện chia tách tỉnh Lai Châu, trường chính thức mang tên Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Điện Biên - cái tên gắn liền với thương hiệu nhà trường cho đến hôm nay. Ghi nhận những chuyển biến ấy, nhà trường vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba (2000) và hạng Nhì (2006). Bước ngoặt bứt phá: Chuyển mình từ “ổn định, chuẩn hóa” sang “bứt phá, vươn tầm” Nếu 50 năm đầu là hành trình xây nền, thì thập niên 2006 - 2016 chính là bước ngoặt chuyển mình lớn nhất trong lịch sử nhà trường. Đảng ủy và Ban Giám hiệu đã chủ động chuyển hẳn trọng tâm chiến lược từ “ổn định, chuẩn hóa” sang “bứt phá, vươn tầm”. Cuộc chuyển mình ấy thể hiện rõ nét qua những con số: số giải học sinh giỏi tăng gần 19 lần chỉ trong một thập kỷ - từ 11 giải (2006-2007) lên 206 giải (2015-2016); tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt 100% liên tục nhiều năm liền; năm 2012, trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia. Từ một trường có truyền thống tốt, nhà trường đã chuyển mình thành đơn vị dẫn đầu khối các trường dân tộc nội trú, đồng thời liên tục giữ vị trí dẫn đầu khối các trường THPT không chuyên toàn tỉnh về bồi dưỡng học sinh giỏi. Đây cũng là giai đoạn ghi nhận chuỗi phần thưởng cao quý liên tiếp: Huân chương Lao động hạng Nhất (2011), Biểu tượng vàng “Nguồn nhân lực Việt Nam” (2011), và đỉnh cao là bước ngoặt lịch sử - năm 2014, nhà trường vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Đây là minh chứng thuyết phục nhất cho một cuộc chuyển mình toàn diện, đưa nhà trường từ một cơ sở giáo dục vùng cao còn nhiều khó khăn trở thành biểu tượng của giáo dục dân tộc cả nước. 

Bước ngoặt chuyển đổi số: Chuyển mình từ phấn trắng bảng đen sang trí tuệ nhân tạo

Mười năm gần đây (2016 - 2026), trước yêu cầu đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhà trường tiếp tục một cuộc chuyển mình mới - chuyển mình trong kỷ nguyên số. Tỷ lệ học sinh khá, giỏi tăng từ 72% (2016-2017) lên tới 98,1% (2025-2026); tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT duy trì tuyệt đối 100% suốt một thập kỷ; tỷ lệ trúng tuyển nguyện vọng 1 vào đại học luôn trên 80%, với nhiều em đỗ vào Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, các học viện Quân đội, Công an. Năm 2025, trường có 12 học sinh đạt điểm 10 tuyệt đối trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, trong đó 6 em là học sinh dân tộc Cống - một trong những dân tộc rất ít người của Việt Nam. Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, 10 năm qua học sinh nhà trường giành tổng cộng 2.197 giải cấp tỉnh, gần gấp đôi giai đoạn trước, cùng giải Ba học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ văn (2024). Cuộc chuyển mình về công nghệ diễn ra sâu rộng: 100% giáo viên đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu số và kiểm tra, đánh giá; mỗi năm toàn trường thực hiện hơn 1.000 tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin. Đây thực sự là bước ngoặt đưa một ngôi trường vùng cao, biên giới chuyển mình bắt kịp xu thế giáo dục hiện đại của cả nước. Bước ngoặt của niềm tin: Chuyển mình lên một tầm vóc mới Năm 2022, một bước ngoặt vinh quang khác đến với nhà trường khi được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Ba - phần thưởng cao quý bậc nhất của Nhà nước dành cho những tập thể có công lao đặc biệt xuất sắc, đóng góp to lớn, bền vững cho sự nghiệp cách mạng. Tiếp nối vinh dự ấy, năm 2023, nhà trường tiếp tục chuyển mình đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 - khẳng định chất lượng giáo dục toàn diện đã được nâng lên một tầm cao mới, đồng bộ cả về đội ngũ, cơ sở vật chất lẫn chất lượng đào tạo. 

Bước ngoặt tiếp nối: Chuyển mình cùng khuyến học, khuyến tài, ươm mầm tương lai

Song hành với những bước ngoặt về chất lượng dạy học, nhà trường còn tự chuyển mình theo hướng nhân văn hơn, toàn diện hơn: bồi dưỡng lòng tự hào bản sắc văn hóa dân tộc, các dự án nghiên cứu khoa học kỹ thuật gắn liền với lịch sử chiến thắng Điện Biên Phủ, chương trình hỗ trợ học sinh các dân tộc rất ít người như Cống, Si La, Mảng vươn lên trong học tập. Đó là bước chuyển mình của một triết lý giáo dục: không chỉ dạy chữ, mà còn ươm mầm những giá trị, khuyến khích tài năng, bồi đắp bản lĩnh cho những chủ nhân tương lai của núi rừng Tây Bắc. 70 năm - một chuỗi những bước ngoặt chuyển mình làm nên vinh quang Nhìn lại cả một hành trình bảy thập kỷ, có thể thấy rõ: sự phát triển của Trường PTDTNT THPT tỉnh Điện Biên không phải là một đường thẳng đều đặn, mà là một chuỗi những bước ngoặt táo bạo gắn liền với những lần chuyển mình quyết liệt và đầy bản lĩnh - từ đổi mới tuyển sinh, đến bứt phá toàn diện, đến chuyển đổi số, đến những tấm huân chương cao quý nhất của Đảng và Nhà nước. Mỗi bước ngoặt, mỗi lần chuyển mình ấy đều gắn liền với công sức thầm lặng của bao thế hệ thầy cô giáo, với ý chí vươn lên không ngừng của bao thế hệ học trò dân tộc thiểu số, và với tinh thần bất khuất của mảnh đất Điện Biên Phủ anh hùng. Nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập, Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học phổ thông tỉnh Điện Biên xứng đáng được tôn vinh không chỉ vì những con số thành tích, mà vì đã chứng minh một điều: từ gian khó vẫn có thể chuyển mình vươn tới vinh quang, nếu có đủ khát vọng, đoàn kết và ý chí không ngừng đổi mới. “Đoàn kết - Vượt khó - Tận tụy - Yêu nghề - Trách nhiệm - Khát vọng” những giá trị cốt lõi ấy sẽ tiếp tục dẫn lối cho những bước ngoặt chuyển mình tiếp theo của nhà trường trong hành trình phát triển mới.