VIRUS NIPAH – SÁT THỦ MỚI VÀ CÁCH PHÒNG NGỪA

Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc virus Nipah trên người. Tuy nhiên, do đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao và có nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài, việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa vẫn là rất cần thiết.

Virus Nipah (NiV) là một loại virus RNA thuộc họ Paramyxoviridae, đây không phải là loại virus mới, nó được phát hiện lần đầu tại Malaysia vào năm 1999, tên gọi “Nipah” xuất phát từ một ngôi làng nơi ghi nhận ổ dịch đầu tiên. Đến năm 2001, virus này được ghi nhận ở Bangladesh và sau đó xuất hiện tại Ấn Độ, gây nhiều đợt bùng phát dịch nguy hiểm. Vi rút Nipah là tác nhân gây bệnh zoonotic (lây truyền từ động vật sang người, từ thực phẩm bị nhiễm hoặc trực tiếp từ người sang người).

Virus này rất nguy hiểm với tỷ lệ tử vong ở người dao động từ 40%-75%, có thể gây viêm não cấp tính, hôn mê và tử vong chỉ trong 24-48 giờ. Vật chủ tự nhiên của virus là dơi ăn quả (Pteropus), từ đó virus có thể lây lan sang các động vật gần gũi với con người như dê, lợn, chó, mèo, gia súc… 

1. Con đường lây truyền của virus Nipah

- Từ động vật sang người: Virus tồn tại chủ yếu trong dơi ăn quả, đặc biệt là các loài thuộc chi Pteropus và có thể lây sang động vật như dê, lợn, chó, mèo, gia súc… Trong môi trường tự nhiên, động vật dễ dàng ăn phải trái cây nhiễm dịch tiết của dơi hoặc tiếp xúc với nguồn nước chứa chất thải của chúng. Đặc biệt, tại các trang trại, việc nuôi nhốt tập trung khiến virus phát tán nhanh chóng qua đường hô hấp và dịch tiết giữa các cá thể. Động vật đóng vai trò là “vật chủ trung gian” khuếch tán virus mạnh mẽ trước khi lây sang người. Con người có nguy cơ nhiễm bệnh khi tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm virus hoặc chất thải của chúng như nước bọt, nước tiểu, phân hoặc khi chạm vào động vật bệnh mà không có biện pháp bảo hộ.

-  Qua thực phẩm bị ô nhiễm: Virus Nipah có thể truyền sang người qua thực phẩm bị dơi nhiễm bệnh tiếp xúc hoặc nhiễm bẩn. 

            - Lây truyền từ người sang người: Virus Nipah lây truyền từ người sang người chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, máu hoặc chất bài tiết của người bệnh.

2. Triệu chứng khi nhiễm virus Nipah

Thời gian ủ bệnh: Thông thường từ 4 - 14 ngày, nhưng có trường hợp kéo dài đến 45 ngày.

Giai đoạn khởi phát: Triệu chứng giống cúm như sốt cao, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, đau họng và nôn mửa, khiến bệnh dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc các bệnh viêm đường hô hấp khác.

Giai đoạn nặng: Khi bệnh tiến triển nặng, virus có thể tấn công hệ thần kinh, dẫn đến chóng mặt, lú lẫn, rối loạn ý thức, co giật, viêm não cấp tính và trong một số trường hợp nặng, người bệnh có thể rơi vào hôn mê chỉ trong 24-48 giờ, kể từ khi có triệu chứng thần kinh đầu tiên. 

3. Các biện pháp giúp hạn chế nguy cơ nhiễm virus Nipah

Tránh tiếp xúc trực tiếp với dơi, đặc biệt là dơi ăn quả. Không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị dơi cắn, luôn rửa sạch, gọt vỏ kỹ và đun sôi nước ép trước khi dùng. 

Tránh tiếp xúc trực tiếp với lợn, bò, dê… bị bệnh hoặc nghi nhiễm vi rút Nipah. 

Hạn chế đến các khu vực đang có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết. Trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng có dịch, nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo đầy đủ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.